<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>cerrahi &#8211; Sürekli Tıp Eğitimi</title>
	<atom:link href="https://ste.bto.org.tr/glossary_tag/cerrahi/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://ste.bto.org.tr</link>
	<description>STE</description>
	<lastBuildDate>Sat, 09 Apr 2022 06:26:06 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://ste.bto.org.tr/wp-content/uploads/2022/03/cropped-stelogo-favicon-32x32.png</url>
	<title>cerrahi &#8211; Sürekli Tıp Eğitimi</title>
	<link>https://ste.bto.org.tr</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>MULTİNODÜLER GUATR</title>
		<link>https://ste.bto.org.tr/glossary/multinoduler-guatr/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Cem Heper]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 04 Apr 2022 17:44:53 +0000</pubDate>
				<guid isPermaLink="false">https://ste.bto.org.tr/?post_type=glossary&#038;p=857</guid>

					<description><![CDATA[Doç. Dr. Oğuz Kaan Ünal Bursa Acıbadem Hastanesi, Endokrinoloji Bölümü MULTİNODÜLER GUATR Alıntılandığı kaynak: Ünal O K. Multinodüler Guatr.  in Ersoy C (ed) Klinik Pratikte Endokrinolojik ve Metabolik Hastalıklara Yaklaşım. Bursa Tabip Odası Sürekli Tıp Eğitimi Kitabı,  Bursa Tabip Odası Yayınları, 2021:183-194 Özet Multinodüler guatr (MNG) tiroidin belki de en sık hastalığıdır. Otuz yaş üstündeki&#8230;]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Doç. Dr. Oğuz Kaan Ünal</p>
<p>Bursa Acıbadem Hastanesi, Endokrinoloji Bölümü</p>
<p style="text-align: center;"><strong>MULTİNODÜLER GUATR</strong></p>
<p><strong>Alıntılandığı kaynak: </strong>Ünal O K. Multinodüler Guatr.  in Ersoy C (ed) Klinik Pratikte Endokrinolojik ve Metabolik Hastalıklara Yaklaşım. Bursa Tabip Odası Sürekli Tıp Eğitimi Kitabı,  Bursa Tabip Odası Yayınları, 2021:183-194</p>
<p><strong>Özet</strong></p>
<p>Multinodüler guatr (MNG) tiroidin belki de en sık hastalığıdır. Otuz yaş üstündeki yetişkinlerde görülme sıklığı % 4’tür. Kadınlarda erkeklerden daha sık görülmektedir. Multinodüler yapının gelişimi, primer olarak tiroid foliküler hücreler arasındaki büyüme hızı ve fonksiyonellik açısından var olan ve genetik olarak belirlenmiş heterojenite zemininde başlar. Zaman içerisinde sekonder faktörlerin uyarısı ile hızlanmış bir proses sonucu, edinsel dejeneratif bir özellik olarak karşımıza çıkar. Bu uyarıcı faktörler tiroid stimulan hormon (TSH), iyot eksikliği, tiroid hormon sentez anormallikleri, guatrojenler ve lokal büyüme faktörleridir. Nodüler guatr sıklıkla boyunda kitle olarak tespit edilir fakat zaman içinde büyümeye bağlı olarak bası semptomları oluşturabilir. Birkaç dekat içerisinde, iyotlanmanın da etkisiyle hastaların önemli bir kısmında hipertiroidizm gelişir. Tanı genel olarak fizik muayene ile konur. Tiroid fonksiyon testleri erken yaşlarda normalken, yaş arttıkça subklinik ya da aşikar hipertiroidi özellikleri gösterir. Tiroid ultrasonografisi (US), tiroidin yapısal özelliklerinin ortaya konması için en sık kullanılan yöntemdir. MNG’de maligniteye ait değişimler olabilirse de bu hastaların çok önemli bir kısmında tiroid malignitesi ilişkili mortalite görülmez. Eğer MNG biyokimyasal olarak ötiroid ve küçükse L-tiroksin (LT4) ile küçültme sağlanabilir ve yeni nodül oluşumu engellenebilir. Fakat hasta yaşlı ve/veya MNG otonomite kazanmışsa, bu tedavinin fayda sağlama olasılığı düşüktür. Klinik olarak ötiroid fakat düzensiz bir görünüm varsa, subklinik hipertiroidi mevcutsa veya çevreye bası oluşturuyorsa rekombinant TSH eşliğinde ¹³¹I tedavisi ile neredeyse tüm hastalarda başarılı sonuçlar alınabilir. Cerrahi uygun hastalarda oldukça rasyonel bir tedavi alternatifidir.</p>
<p><strong>Anahtar Kelimeler:</strong> Multinodüler guatr, iyot eksikliği, L-tiroksin, ¹³¹I, cerrahi</p>
<p>&nbsp;</p>
<p><strong>Summary</strong></p>
<p>Multinodular goiter (MNG) is probably the most common disorder of the thyroid gland. It is clinically detected in about 4 % of all adults, the age of 30 or older. The disease is much more common in women than in men. Multinodularity is thought to be the result of primarily genetic heterogeneity of follicular cells (growth velocity and functionality) and acquisition of new degenerative qualities which are accelerated by stimulatory factors. These stimulatory factors are basically an elevated serum TSH, iodine deficiency, thyroid hormone synthesis abnormalities, goitrogens or local tissue growth factors. Nodular goiter is most often detected simply as a mass in the neck, but it may produce local pressure symptoms due to enlargement of gland. Hyperthyroidism develops in a large proportion of these goiters after a few decades, especially after iodine excess. The diagnosis is based on the physical examination. Thyroid function tests are normal at younger patients but display subclinical or overt hyperthyroidism as the patient getting older. To detect details of the MNG, the most frequently used modality is thyroid ultrasonography (US). Multinodular thyroids may have malignant change but the vast majority of these lesions are not lethal. If a biochemically euthyroid multinodular goiter is small and produces no symptoms, L-tiroxine (LT4) may be given to shrink the gland and to prevent further growth or new nodular formation. In older patients in whom certain nodules may have already become autonomous, the threapy is unlikely to be effective. If the clinically euthyroid goiter is unsightly, shows subclinical hyperthyroidism or is causing pressure symptoms, treatment with ¹³¹I preceded by recombinant human TSH (rhTSH) is successful in virtually all cases. Surgery is an acceptable and rational alternative.</p>
<p><strong>Key words</strong>: Multinodular goitre, iodine deficiency, l-thyroxine, ¹³¹I, surgery</p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Giriş:</p>
<p>Normal ve sağlıklı tiroid dokusu oldukça homojen bir yapıya sahip olmasına rağmen nodül oluşumu sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Bu nodüler yapılar, lokalize olmuş kolloid foliküllerinin büyümesi ya da füzyonu, yapısal olarak farklılaşmış adenomalar ya da kistlerden oluşabilir. Multinodüler guatr (MNG) varlığını ifade etmek için non-toksik nodüler guatr, adenomatöz guatr ya da kolloid nodüler guatr gibi terimler kullanılabilmektedir. Diffüz veya nodüler olması fark etmeksizin guatrın insidansı popülasyondaki iyot statusu ile yakından ilişkilidir. İyot eksikliği olan bölgelerde guatr prevelansı oldukça yüksektir ve uzun süreli durumlarda MNG gelişimi sıktır. Genel olarak yeterli iyotlanmış olan bölgelerde prevelans % 4’ten daha fazla değildir (1). İyot eksikliği bulunan bölgelerdeki yaşlı popülasyonda, sonrasında iyodinizasyon yapılmış olsa bile MNG insidansı % 10’ları bulabilmektedir (2). Ultrasonografi (US)’nin kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte nodül sıklığında belirgin bir artış gözlenmiştir. Öyle ki, yaşlı popülasyonda sıklık % 60’lara kadar çıkabilmektedir (3). MNG gelişimi ile ilgili en önemli hipotez tiroid hiperplazisine sebep olabilecek kronik, düşük seviyeli, intermitant bir stimulus varlığıdır. Bu stimulus için en uygun uyaranlardan biri olan iyot eksikliğinde TSH’taki artışa bağlı olarak başlangıçta tiroid hiperplazisi görülmekte, sonrasında iyot replasmanı ya da herhangi bir sebeple tiroid hormon ihtiyacındaki azalmaya bağlı sessiz bir faz oluşmaktadır. Bu siklusların birbirini tekrar etmesi sonucu yıllar içerisinde tiroidin yapısında multinodülarite oluşmaktadır (4). Bu konuyla ilgili yapılmış cerrahi araştırmalar da MNG’nin başlangıç fazının hiperplazi şeklinde olduğunu doğrular niteliktedir (5). Zaman içinde MNG geliştikçe, TSH normalleşir, hatta süprese olur. Yani guatrın gelişimi başlangıçta TSH bağımlı olmasına rağmen, ilerleyen dönemde otonomite kazanılmasına bağlı olarak TSH baskılanmış olur (6). Multinodüler guatr oluşumunda yer aldığı düşünülen faktörler özetle iki ana grupta incelenebilir;</p>
<p>Primer faktörler: • Normal foliküler hücrelerde genetik olarak var olan fonksiyonel heterojenite, • Guatrojenöz yapı oluşumu sonrasında ortaya çıkan fonksiyonel ve yapısal anormallikler.</p>
<p>Sekonder faktörler: • Yükselmiş TSH (iyot eksikliği, doğal guatrojenler, tiroid hormon sentezinde doğumsal bozukluklar), • Sigara, stres, bazı ilaçlar, • Diğer tiroid stimülan faktörler (IGF-1 vb.), • Endojen faktörler (kadın cinsiyet).</p>
<p>Tiroidin yapısını oluşturan foliküller arasında boyut, şekil ve fonksiyon açısından belirgin farklılıklar mevcuttur. Ayrıca foliküllerin iyot alımı (uptake) ile boyutlarının ya da başka morfolojik özelliklerinin arasında bir ilişki tespit edilememiştir. Bunun dışında aynı tiroid içinde hem monoklonal, hem de poliklonal nodüllerin birlikte bulunması da genetik olarak heterojeniteyi ifade eder (7,8). Sporadik guatrlar resesif geçiş göstermelerine rağmen ailesel guatrların önemli bir kısmı dominant geçiş paterni sergiler. Kadınlarda ve monozigotik ikizlerde daha sık görülmesi genetik geçişi destekleyen diğer özelliklerdendir (9). Hafif iyot eksikliği, sigara, doğal guatrojenler (Soya fasülyesi, brokoli, lahana, şalgam gibi gıdaların aşırı tüketilmesi, ağır malnütrisyon, demir ve selenyum eksikliği), ilaçlar, ailesel guatr, genetik markerlar ve cinsiyet ile ilişkili faktörler tiroksinin (T4) hipofizer tirotroplar (TSH salgılayan hipofizer hücreler) üzerindeki inhibitif etkisini azaltır. Buna bağlı olarak artan TSH düzeyleri önce hiperplaziye bağlı diffüz guatr, sonrasında ise nodül formasyonu oluşturur (10,11). Bundan dolayı geniş kabul gören görüş özellikle kadın cinsiyet, iyot eksikliği, ileri yaş ve sigaranın, genetik yatkınlıkla etkileşime girdiği yönündedir (7). Patolojik açıdan incelenen nodüller birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişen boyutlarda, keskin sınır gösteren foliküler adenomlardan sınırları belirsiz klasik nodüllere, solid oluşumlardan kolloid dejenerasyon içeren kistik nodüllere kadar farklılıklar gösterebilir. Farklı yapı ve özellikteki nodüllerin arasına serpiştirilmiş normal tiroid dokusu alanları “puddingstone” guatr manzarası oluşturur. Uzun süreli MNG’lerde sıklıkla eski ve yeni hemoraji odakları, kist duvarlarında kalsifikasyon ve yaygın fibröz septasyonlar tespit edilmektedir. Hastalığın doğal seyri: MNG büyük olasılıkla ömür boyu devam eden bir süreçtir ve başlangıcı puberte dönemlerine dayanmaktadır. Birçok ergende tiroid glandında minimal diffüz genişleme tespit edilmiştir. Bu durum ilerleyen yıllarda sıklıkla geriler. Fakat nadir olarak bu durum özellikle kızlarda ilerler ve gebelik dönemlerinde artış gösterir (12). Çoğu zaman guatr, birkaç yıldan uzun yıllara kadar uzanan tedrici bir büyüme paterni ve sonrasında büyümenin bir hayli yavaşladığı stabil faza girer. Spontan olarak guatrın boyutunun küçülmesi oldukça nadir bir durumdur. Fakat hastalar sıklıkla guatr boyutunda ve buna bağlı olan semptomlar da azalma ve artış şeklinde dalgalanma tarif ederler. Bu tespitler subjektiftir ve sıklıkla hekim tarafından doğrulanamamaktadır (13). MNG ne kadar uzun süreli ise tirotoksikoz gelişme riski o kadar fazladır. 60 yaş üstündeki hastalarda gelişme oranı % 60 olarak tespit edilmiştir. Tirotoksikoz gelişme süresi ise ortalama 17 yıl bulunmuştur. Ötiroid MNG’ler tiroid fonksiyon testleri açısından sık aralıklarla takip edilirlerse seyrek olarak geçici T3 ve/veya T4 yüksekliği tespit edilir. Yüksek doz iyot alımı sonrası (amiodaron kullanımı, kontrastlı görüntüleme vb.) ani bir tirotoksikoz gelişimi görülebilir (14). Benzer şekilde, daha öncesinde iyot eksikliği olan bir bölgenin yeterli iyot durumuna kavuşması sonrası sıcak nodül kaynaklı (non-otoimmün) hipertiroidi görülebilir. MNG’nin ayrıntılı olarak değerlendirildiği cerrahi serilerde % 4-17 arasında karsinom tespit edilmiştir. En sık tespit edilen karsinom papiller karsinomadır. Ne var ki MNG’de tüm nodüllere biyopsi yapmak pratik bir yaklaşım olmadığı gibi profilaktik olarak subtotal tiroidektomi yapmakta karsinomun tamamen temizlenmesini garantilemeyecektir (15). Guatrın uzun süreli olması, büyüme eğiliminde olmaması, dominant nodül bulunmaması, ailesel olması, çocukluk çağında boyun bölgesine radyasyon olmaması, seste kalınlaşma olmaması ve şüpheli lenf adenopati (LAP) tespit edilmemesi karsinom ihtimalinden uzaklaşılmasını sağlayan faktörler olarak düşünülmelidir.</p>
<p>*Tanı:</p>
<p>-Semptom ve Bulgu: MNG’li hastalarda semptomların önemli bir kısmı kitlenin büyümesi, çevre dokuya bası ya da invazyon yapması ile ilişkilidir. Buna bağlı olarak hastalar boyunlarında şişlik ya da uzun süredir bilinmekte olan guatrda ani bir büyüme ile hekime başvurmaktadırlar. Kozmetik yakınmalar bu dönemde daha ön plandadır. Bazen yutma güçlüğü, öksürük, respiratuvar distres, göğüste yumru hissi gibi guatrın büyüklüğüne bağlı bası semptomları nedeniyle başvuru olmaktadır. Seyrek olarak, özellikle asimetrik büyüme eğilimindeki MNG’lerde laringeal sinir basısına bağlı semptomlar ortaya çıkabilir. Tek taraflı vokal kord paralizisi muhtemel kanser tanısını koydurur. Seyrek olarak lokalize bir bölgede keskin bir ağrı ve hassasiyetle birliktelik gösteren boyut artışı tespit edilir. Bu durum kist içine kanamayı işaret eder ve US ile kolaylıkla doğrulanabilir. Bu semptomlar 3-4 gün içerisinde geriler ve nodül 2-3 hf içinde eski halini alır. Bu dönemde akut bir tirotoksikoz gelişebilir ve kendiliğinden düzelir. MNG karakteristik olarak boyunda genişlemeye sebep olur fakat sıklıkla genişleme yönü aşağı doğrudur. Bazen yaşlı hastalar var olan guatrın sonrasında kaybolduğunu ifade ederler. Bu durum tiroidin üst mediastene doğru büyüdüğünü işaret eder. Substernal uzanımlı guatrlarda tiroid içine olan hemoraji, trakeal obstrüksiyona neden olabilir. Nadiren de olsa hipotiroidi gelişmesi MNG’den çok o hastada muhtemel Hashimoto tiroidit olduğunun göstergesidir. Önemli başvuru sebeplerinden biri de guatr olduğu bilinen ya da bilinmeyen hastaların ritm bozukluğu veya kalp yetmezliği nedeniyle yapılan incelemeleri sırasında fark edilen tirotoksikoz varlığıdır (16).</p>
<p>-Fizik muayane: Guatr sıklıkla hekimler tarafından herhangi bir sebebe bağlı yapılan genel bir muayene sırasında fark edilir ya da tespit edilir. Klinik olarak &gt;1 cm’lik nodüller palpe edilebilirken, &lt;1 cm lik nodüllerin sıklıkları daha fazla olmasına rağmen ancak gland yüzeyine yakınlarsa tespit edilebilmektedirler. Guatrın substernal uzanımının olup olmadığı derin ve dikkatli bir palpasyonla alt ucu tespit edilerek anlaşılabilir. Seyrek olarak, guatr ve trakeal deviasyon bulguları olan bir hastada, deneyimli ve yetenekli bir klinisyen, substernal guatr varlığını perküsyon yoluyla ortaya koyabilir. Hastalar ayrıca tirotoksikoz bulguları (tremor, ciltte nemlilik, taşikardi vb.) ve boyundaki LAP varlığı açısından dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir.</p>
<p>-Laboratuvar: Temel tarama testi TSH olmasına rağmen birçok otör beraberinde serbest T4 (sT4) bakmayı da tercih etmektedir. Bununla birlikte, ilave olarak bazı durumlarda total T4 (TT4) ve total T3 (TT3) bakılması da düşünülebilir. Zira, hafif iyot eksikliği olan bölgelerde TT3 sekresyonu TT4 sekresyonuna göre ön planda olabilir (11). Tiroid oto antikorlarının (anti-TPO ve anti-TG) rutin kullanımı ile ilgili yeterli kanıt olmamasına rağmen birçok Avrupa’lı ve Latin Amerika’lı tiroidoloğun bazal değerlendirmede bu parametreleri göz önünde bulundurduğu bilinmektedir. Otoimmünitenin beraberlik gösterebilmesi ve genel popülasyondaki sıklığının % 10’ları bulmasının bu tutumdaki temel gerekçedir (17). Her ne kadar tiroglobulin (TG) değerleri iyot statusu ve tiroidin boyutları ile korelasyon gösterse de tanısal anlamda bir değeri bulunmamaktadır ve karsinom tanısı için kullanılmamalıdır.</p>
<p>-Radyoloji: Tiroid ultrasonografisi (US): Tiroid patolojilerinde US’nin bu kadar yaygın kullanımının en önemli sebepleri birçok yerde ulaşılabilir olması, rölatif olarak ucuz olması, hasta açısından rahatsız edici ve zor olmaması ve ionize radyasyona maruziyet oluşturmamasıdır. Özellikle son dönemlerde kaliteli US cihazlarıyla oldukça iyi bir doku rezolüsyonu sağlanmaktadır. Bu da palpe edilemeyen nodüllerin ve kistlerin tespit edilebilmesine, nodüllerin yapısal özelliklerinin ayrıntılı olarak değerlendirilmesine, zamanla oluşabilecek ya da LT4/RAI ile tedavi edilmekte olan hastalardaki tiroid volümü ve nodül boyutlarındaki değişimlerin takibine olanak vermektedir. Bunlar dışında tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisinin de (İİAB) US eşliğinde yapılması oldukça önemli bir avantaj oluşturmaktadır. Üst mediastene uzanım gösteren MNG&#8217;li hastaların ve çevre dokuya invazyonun değerlendirilmesinde yetersiz oluşları US’nin kullanımındaki en önemli kısıtlılıklardır. Yine son dönemde standart US cihazlarına ilave edilen elastografiler ile malignite konusunda ek bilgi sağlanabilmektedir (18).</p>
<p>-Sintigrafi: Eski dönemlerde tiroid volümünün belirlenmesi amaçlı yoğun ve rutin olarak kullanılmış olmasına rağmen, günümüzde MNG&#8217;li hastaların değerlendirilmesinde kısıtlı bir uygulama alanı mevcuttur. TSH değerleri baskılı olan hastalarda nodül fonksiyonlarının değerlendirilmesi en önemli kullanım şeklini oluşturur (19).</p>
<p>-Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG): Yüksek rezolüsyona sahip olmaları nedeniyle malign potansiyel taşıyan vakalarda çevre doku ile ilişkinin değerlendirilmesinde ve özellikle intratorasik uzanım gösteren MNG’li hastalarda yayılım, volüm ve trakeal basının değerlendirmesinde kullanılırlar. Maliyetli olmaları ve BT de iyonize radyasyon maruziyeti nedeni ile seçilmiş bir hasta grubunda, kısıtlı bir kullanım alanı mevcuttur (20).</p>
<p>Tedavi:</p>
<p>Geçmiş dönemlerde iyot replasmanı, özellikle diffüz guatrların tedavisinde en yaygın kullanılan tedavi şekliydi. Fakat MNG bir kez geliştikten sonra tedavide fayda sağlama olasılığının neredeyse hiç olmadığı günümüzde iyi bilinen bir gerçektir. Çocukluk döneminden itibaren yeterli iyot alımının guatr gelişiminin önlenmesinde önemli bir yeri olduğu bilinmesine rağmen MNG gelişimi sonrasında eklenmesi hipertiroidi riski oluşturmaktadır (Jod Basedow etkisi). Bundan dolayı guatrın küçültülmesi amaçlı olarak ne yalnız başına ne de LT4 ile kombine olarak kullanılmamaktadır (21). Bu durumda temel olarak 3 temel tedavi şeklinden bahsedilebilir (22); LT4 süpresyon tedavisi: Bu tedavi şekli tüm dünyada yaygın olarak kullanım alanı bulmuştur. LT4 tedavisinin diffüz guatrlarda faydalı olabildiğine dair birçok kontrollü çalışma bulunmaktadır (23). Genel olarak 3-6 aylık bir süre içinde guatrda yaklaşık % 20-40’lık bir küçülme beklenmektedir. LT4 kesildiğinde guatr boyutları tedavi öncesine geri dönmektedir. Tedavi etkinliği TSH’nın süpresyon derecesi ile ilişkilidir. MNG’de ise volüm küçülmesi hastaların % 30 kadarında sağlanabilmektedir. Bununla birlikte yeni nodül oluşumu efektif bir şekilde engellenebilmektedir. Tedavi etkinliğinin kalıcı olmaması, uzun dönemde istenmeyen etkilerin oluşma potansiyeli (ritm bozuklukları, osteoporoz vb.) ve volüm küçültme anlamında kısıtlı etkiye sahip olması nedeniyle MNG’li hastada LT4 süpresyon tedavisi eski popülerliğini kaybetmiştir. Bu yüzden kar zarar ilişkisinin hasta bazında ve iyi yapılması gerekmektedir (24).</p>
<p>Radyoaktif İyot Ablasyon (RAI): RAI verilmesinin, guatrojenöz tiroid glandlarında küçülme oluşturabildiği çok uzun süredir bilinmektedir. ¹³¹I tedavisi ile tiroid volümünde ilk yıl % 40, ikinci yıl % 50-60 civarında bir küçülme elde edilebilir. Volüm olarak &gt;100 ml üzerindeki çok büyük guatrlarda ise küçülme oranı daha azdır (% 35 civarı). Substernal guatrı olanlarda da tedavi ile başarılı sonuçlar alınabilmektedir. Kişi bazında volümde küçülme ve hipotiroidi gelişim riski açısından RAI tedavisine verilecek cevabı öngörmek oldukça zordur. Guatrın küçülmesi tiroidin absorbe edebildiği dozla ilişkilidir. Birçok merkezde 3.7 Mbq/g dozunda ¹³¹I (% 100 24 saatlik RAI uptake ile düzeltilmiş olarak) dozunda tedavi planı yapılırken, tiroid volümüne göre 100-150 mCi civarında sabit doz uygulamaları da tercih edilebilmektedir. Kalıcı hipotiroidi riski 5 yıldan sonra % 60 lara kadar çıkabilmektedir (25). Son dönemlerde, MNG’li hastalarda ¹³¹I uptake’i artırabilmek ve daha düşük dozlarla daha fazla volüm küçülmesi sağlamak maksatlı rekombinant TSH (rhTSH) kullanılmaktadır (26). rhTSH kullanımı, özellikle baskılı TSH varlığında, soğuk bölgelerde daha fazla ¹³¹I uptake sağlaması nedeni ile daha homojen bir tutulum sağlamaktadır. RAI sonrası volümdeki anlamlı küçülmeye bağlı olarak trakeada önemli bir rahatlama ve bununla ilişkili bir şekilde inspiratuvar kapasite artışı sağlanmaktadır. Özellikle rhTSH ile kombine edilmiş RAI sonrası transient hipertiroidizm, tiroid lojunda ağrı ve ödeme bağlı servikal kompresyon oluşabilmektedir. Tedavi sonrası erken dönemde özellikle yüksek volümlü, hava yollarına ileri derecede bası oluşturan ve substernal uzanım gösteren MNG’li hastalarda akut solunum yolu obstrüksiyonu riski nedeni ile dikkatli takip yapılmalıdır. Gerekli durumlarda kortikosteroid ile kolaylıkla tedavi edilebilir bir durumdur (27). Yüksek doz 131-I ile malignite riskinde artış iyi bilinen bir durum olmasına rağmen MNG nedeni ile verilen dozlarda risk artışı beklenmez. Cerrahiye uygun olmayan ya da red eden, kardiyak açıdan riskli ve yaşlı hastalarda önemli bir tedavi alternatifi olarak düşünülmelidir.</p>
<p>Cerrahi: MNG’de cerrahi tedavi oldukça efektif bir alternatiftir. RAI ile arasındaki tercih ağırlıklı olarak ulaşılabilirlik, hasta tercihi ve hastanın klinik özelliklerine göre belirlenir. Klinik olarak cerrahi seçimi yaşlı ve uzun süreli hastalığı olanlardan çok göreceli olarak genç ve malignite şüphesi olan hastalarda daha ön planda düşünülmelidir. Subtotal tiroidektomi tercih edilen cerrahi yöntemdir. Özellikle deneyimli endokrin cerrahlar tarafından yapıldığında komplikasyon riski oldukça düşüktür. Cerrahi sonrası rekürrens ve hipotiroidi frekansı yüksek değildir. Cerrahi sonrası özellikle TSH değeri normal aralıkta olan hastalarda oldukça tartışmalı olmakla birlikte TSH değeri yüksek olanlarda LT4 replasmanı nodül rekürrens riskini azaltmak için sıklıkla önerilmektedir (28, 29). Cerrahi dışı invazif tedavi yöntemleri: Radyofrekans ve lazer ablasyon tedavisi gibi cerrahi dışı invazif yöntemler, benign olduğu bilinen tiroid lezyonlarında cerrahiye alternatif olabilecek efektif ve iyi tolere edilen tedavi yöntemleridir. Bu tedavi yöntemlerine tiroid nodülleri konusunda ayrıntılı olarak değinilmiştir (30).</p>
<p>Sonuç olarak, cerrahi dışındaki tüm alternatif yöntemler MNG’nin yönetiminde her zaman akla getirilmelidir.</p>
<p><strong>Kaynaklar</strong>:</p>
<p>1. Pinchera A, Aghini-Lombardi F, Antonangeli L, et al. Multinodular goiter. Epidemiology and prevention. Ann Ital Chir 1996; 67: 317-25.</p>
<p>2. Jarlob AE, Nygaard B, Hegedus L, et al. Observer variation in the clinical and laboratory evaluation of patients with thyroid dysfunction and goiter. Thyroid 1998; 8: 393-8.</p>
<p>3. Wiest PW, Hartshorne MF, Inskip PD, et al. Thyroid palpation vs high-resolution thyroid ultrasonography in the detection of nodules. J Ultrasound Med 1998; 17: 487-96.</p>
<p>4. Marine D. Etiology and prevention of simple goiter. Medicine 1924; 3: 453.</p>
<p>5. Taylor S. The evolution of nodular goiter. J Clin Endocrinol Metab 1953; 13: 1232-47.</p>
<p>6. Beckers C, Cornette C. TSH production rate in nontoxic goiter. J Clin Endocrinol Metab 1971; 32: 852-4.</p>
<p>7. Studer H, Peter HJ, Gerber H. Natural heterogeneity of thyroid cells: The basis for understanding thyroid function and nodular growth. Endocr Rev 1989; 10: 125-35.</p>
<p>8. Kopp P, Kimura ET, Aeschimann S, et al. Polyclonal and monoclonal nodules coexist with human multinodular goiters. J Clin Endocrinol Metab 1994; 79: 134-9.</p>
<p>9. Krohn K, Führer D, Bayer Y, et al. Molecular Pathogenesis of Euthyroid and Toxic Multinodular Goiter. Endocr Rev. 2005; 26(4): 504-24.</p>
<p>10. Gaitan E. Environmental natural goitrogens. In: Peter F, Wiersinga WM, Hostalek U, eds. The thyroid and environment. New York: Schattauer; 2000: 69-78.</p>
<p>11. Medeiros-Neto G and Knobel M. iodine deficiency disorders. In: deGroot LJ, Jameson JL, eds. 2010 Endocrinology 6th Ed. Chapter 88. New York, Elsevier.</p>
<p>12. Rallison ML, Dobyns BM, Meikle AW, et al. Natural history of thyroid abnormalities: prevalence, incidence, and regression of thyroid diseases in adolescents and young adults. Am J Med 1991; 91: 363-70.</p>
<p>13. Berghout A, Wiersing WM, Smits NJ, et al. Interrelationships between age, thyroid volume, thyroid nodularity, and thyroid function in patients with sporadic non-toxic goiter. Am J Med 1995; 89: 602-8.</p>
<p>14. Stanbury JB, Ermans AE, Bourdoux P, et al. Iodine-induced hyperthyroidism: Occurrence and epidemiology. Thyroid 1998; 8(1): 83- 100.</p>
<p>15. Brito JP, Yarur AJ, Prokop LJ, et al. Prevalance of thyroid cancer in multinodular goiter versus single nodule: a systematic review and metaanalysis. 2013; 23(4): 449-55.</p>
<p>16. Medeiros-Neto G, Camargo RYC, Tomimori EK. Approach to and treatment of goiters. Med Clin N Am. 2012; 92(2): 351-8.</p>
<p>17. Sawin CT, Bigos ST, Land S, Bacharach P. The aging thyroid. Relationship between elevated thyrotropin levels and thyroid antibodies in elderly patients. Am J Med 1985; 79: 591-5.</p>
<p>18. Wiest PW, Hartshorne MF, Inskip PD, et al. Thyroid palpation vs high-resolution thyroid ultrasonography in the detection of nodules. J Ultrasound Med 1998; 17: 487-96.</p>
<p>19. Ryo UY, Vaidya PV, Schneider AB, et al. Thyroid imaging agents: a comparison of I-123 and TC-99m pertechnetate. Radiology 1983; 148: 819-22.</p>
<p>20. Jennings A. Evaluation of substernal goiters using computed tomography and MR imaging. Endocrinol Metab Clin North Am 2001; 30: 401-14.</p>
<p>21. Schumm-Draeger PM. Drug therapy of goiter. Iodine, thyroid hormones or combined therapy. Z Gesamte Inn Med 1993; 48: 592-8.</p>
<p>22. Hegedus L, Bonnema SJ, Bennedbek FN. Management of simple nodular goiter: current status and fature perspectives. Endocr Reviews 2003; 24: 102-32.</p>
<p>23. Gullu S, Gurses MA, Baskal N, et al. Suppressive therapy with levothyroxine for euthyroid diffuse and nodular goiter. Endocr J 1999; 46: 221-6.</p>
<p>24. Leese GP, Jung RT, Guthrie C, et al. Morbidity in patients on L-thyroxine: a comparison of those with a normal TSH to those with a suppressed TSH. Clin Endocrinol (Oxf) 1992; 37: 500-3.</p>
<p>25. Weetman AP. Radioiodine treatment for benign thyroid diseases. Clin Endocrinol (Oxf) 2007; 66(6): 757-64.</p>
<p>26. Albino CC, Mesa CO, Jr, Olandoski M, et al. Recombinant human thyrotropin as adjuvant in the treatment of multinodular goiters with radioiodine. J Clin Endocrinol Metab 2005; 90(5): 2775-80.</p>
<p>27. Nielsen VE, Bonnema SJ, Hegedus L. Transient goiter enlargement after administration of 0.3 mg of recombinant human thyrotrophin in patients with benign nontoxic nodular goiter: a randomized, double-blind, crossover trial. J Clin Endocrinol Metab 2006; 91(4): 1317-22.</p>
<p>28. Tomusch O, Machens A, Sekulla C, et al. Multivariate analysis of risk factors for postoperative complications in benign goiter surgery: prospective multicenter study in Germany. World J Surg 2000; 24: 1335- 41.</p>
<p>29. Mariotti RA, Zannini P, Viani MP, et al. Surgical treatment of substernal goiters. Int Surg 1991; 76: 12-7.</p>
<p>30. Pacella CM, Mauri G, Achille G, et al. Outcomes and Risk Factors for Complications of Laser Ablation for Thyroid Nodules: A Multicenter Study on 1531 Patients. J Clin Endocrinol Metab. 2015; 100(10): 3903- 10.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>TİROİD KANSERLERİ</title>
		<link>https://ste.bto.org.tr/glossary/tiroid-kanserleri/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Cem Heper]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 04 Apr 2022 17:39:26 +0000</pubDate>
				<guid isPermaLink="false">https://ste.bto.org.tr/?post_type=glossary&#038;p=855</guid>

					<description><![CDATA[TİROİD KANSERLERİ &#160; Doç Dr Oğuz Kaan Ünal Bursa Acıbadem Hastanesi, Endokrinoloji Bölümü Alıntılandığı kaynak: Ünal O K. Tiroid Nodülleri.  in Ersoy C (ed) Klinik Pratikte Endokrinolojik ve Metabolik Hastalıklara Yaklaşım. Bursa Tabip Odası Sürekli Tıp Eğitimi Kitabı,  Bursa Tabip Odası Yayınları, 2021: 205-217 Özet Tiroid kanserleri (ca) en sık görülen endokrin malignite olup tüm nodüllerin&#8230;]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: center;"><strong>TİROİD KANSERLERİ </strong></p>
<p>&nbsp;</p>
<p>Doç Dr Oğuz Kaan Ünal Bursa Acıbadem Hastanesi, Endokrinoloji Bölümü</p>
<p><strong>Alıntılandığı kaynak: </strong>Ünal O K. Tiroid Nodülleri.  in Ersoy C (ed) Klinik Pratikte Endokrinolojik ve Metabolik Hastalıklara Yaklaşım. Bursa Tabip Odası Sürekli Tıp Eğitimi Kitabı,  Bursa Tabip Odası Yayınları, 2021: 205-217</p>
<p><strong>Özet</strong></p>
<p>Tiroid kanserleri (ca) en sık görülen endokrin malignite olup tüm nodüllerin yaklaşık % 4’ünde tespit edilir. Tiroid ca’ların % 80-90’ı tiroid folikül epitelinden kaynaklanmaktadır. Kadın cinsiyette ve 40-50 yaş arasında daha sık görülmektedir. Erken yaşlarda iyonize radyasyona maruziyet ve aile öyküsü tiroid ca riskini artırmaktadır. Nodülün solid olması, anlamlı boyut artışı ya da hızlı büyümesi, sert ve çevre dokuya fikse olması klinik olarak malignite düşündüren bulgulardır. Soliter nodüllü bir hastada kritik nokta malign ve benign hastaları ayırt edebilmektir. Bunun için temel yöntem tiroid ince iğne aspirasyon biopsisidir (TİİAB). TİİAB sonucu malign ya da foliküler/Hurthle hücreli neoplazi için kuşkulu bulunan hastalarda operasyon önerilmelidir. Tüm hastalarda cerrahi öncesi metastatik servikal lenf nodlarını araştırmaya yönelik boyun ultrasonografisi (US) yapılması şarttır. Papiller ve foliküler ca genel olarak her evre için prognozları benzer olduğundan benzer şekilde tedavi edilirler. Diferansiye tiroid ca’ların primer tedavi şekli cerrahidir. Postoperatif dönemde tüm hastalar L-tiroksin (L-T4) replasmanı ve tiroid stimülan hormon (TSH) süpresyon ihtiyacı açısından değerlendirilmelidir. Cerrahi sonrası özellikle risk barındıran hastalarda en önemli takip parametreleri laboratuvar olarak tiroglobulin (Tg) ve anti tiroglobulin (anti Tg), radyolojik olarak ise boyun US’dir. Hastaların bir kısmında post-op dönemde radyoaktif iyot tedavisi gerekebilir.</p>
<p><strong> Anahtar kelimeler:</strong> Tiroid kanseri, tiroglobulin/anti-tiroglobulin, boyun ultrasonografisi, cerrahi, radyoaktif iyot</p>
<p><strong>Summary </strong></p>
<p>Thyroid cancer (ca) is the most common endocrine malignancy and is detected in approximately 4 % of all nodules. Thyroid ca mainly (about 80- 90 %) arises from the thyroid follicule epithelium. It is more common in 206 Tiroid Kanserleri women between the ages of 40 and 50. Exposure to ionized radiation at an early age and family history increase the risk of thyroid ca. Solid, hard and fixed nodule, significant increase in size or rapid growth are clinical findings suggesting malignancy. The key to the workup of the solitary thyroid nodule is to differentiate malignant from benign disease. Fine-needle aspiration biopsy (FNAB) is the most important diagnostic tool in evaluating thyroid nodules. Operation should be recommended in patients whose FNAB result is malignant or suspicious for follicular / Hurthle cell neoplasia. Papillary and follicular ca are generally treated similarly, since their prognosis is similar for each stage. Surgery is the primary treatment modality for differentiated thyroid ca. All patients in the post-operative period should be evaluated for the need for L-thyroxine (L-T4) replacement and/or TSH suppression. After surgery, the most important follow-up parameters, especially in patients with high risk, are thyroglobulin (Tg) and anti-thyroglobulin (Anti-Tg) as laboratory, and neck US radiologically. Some patients may need radioactive iodine therapy after post-op period.</p>
<p><strong>Keywords:</strong> Thyroid cancer, thyroglobulin/anti-thyroglobulin, neck ultrasonography, surgery, radioactive iodine</p>
<p>*Giriş</p>
<p>Klinik olarak tespit edilebilir tiroid kanseri (ca) çok sık değildir. Tüm kanserlerin % 1’ini ve kansere bağlı ölümlerin &lt; % 0,5’ini oluşturur. Bununla birlikte en sık görülen endokrin malignitedir. Tüm nodülerin yaklaşık % 4’ünde malignite tespit edilmektedir. Tiroid ca’ların en önemli kısmını (% 80-90) tiroid foliküler epitel hücresinden kaynaklı olan kanserler (papiller ve foliküler) oluşturmaktadır. Ağırlıklı olarak 40-50 yaş arası kadınlarda (erkeklere göre 4 kat fazla) tespit edilmektedir. Çocuk ve adölesanlarda ise daha seyrek olarak görülmektedir. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, kadın ve erkekte tiroid ca insidansını 2014 yılı için kadında 20,4, erkekte 5,5 olarak vermektedir (1, 2).</p>
<p>-Etiyoloji: En önemli etiyolojik faktör erken yaşta iyonize radyasyon maruziyetidir. &lt; 20 yaşta iyonize radyasyon maruziyetinde nodül ve tiroid ca gelişimi 5 kat, çocukluk yaşta ise yaklaşık 35 kat artmaktadır. Risk kız çocuklarda ve maruziyet ne kadar erken yaşta olursa o kadar artmaktadır. Gelişen kanser tipi ise ağırlıklı olarak papiller ca’dır. Tanısal ya da terapötik ¹³¹I maruziyetinin tiroid ca gelişimini artırdığına dair net bir veri olmamakla birlikte tiroid ca’ya bağlı ölümlerde artışla ilişkili veriler mevcuttur. Birçok yayın yeterli  iyot suplementasyonunun foliküler tiroid ca insidansını azalttığı konusunda hemfikirdir. RET/PTC-1 mutasyonunun papiller ca artışına sebep olması veya p53 tümör süpresör gen mutasyonunun bazı anaplastik ca’larda tespiti gibi bulgular genetik yatkınlık ve mekanizmalar konusunda kısmi olarak bilgi verebilse de doyurucu açıklamalardan oldukça uzaktır (3, 4).</p>
<p>Tiroid ca’ların sınıflandırması: Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD), tiroid tümörleri sınıflamasında 2004 yılı Dünya Sağlık Örgütü (WHO) “Tiroid Tümörleri” sınıflamasının kullanılmasını önermektedir. Bu sınıflandırmanın oldukça ayrıntılı olması nedeniyle aşağıda basitleştirilmiş bir örneğinin sunulduğu şekliyle de yapılabilir;</p>
<p>&#8211; Diferansiye tiroid kanserleri (papiller karsinom (% 80), foliküler karsinom (% 10), Hurthle hücreli karsinom (% 2-3)),</p>
<p>&#8211; Undiferansiye tiroid karsinomu-anaplastik tiroid kanseri (% 1-2),</p>
<p>&#8211; Medüller tiroid karsinomu (C-hücre kökenli) (% 5-10),</p>
<p>&#8211; Primer tiroid lenfoması (lenfosit kökenli) (seyrek),</p>
<p>&#8211; Tiroid sarkomları (seyrek),</p>
<p>&#8211; Metastaz (meme, kolon, renal, melanom).</p>
<p>Semptom ve bulgular: Tiroid ca’lar sıklıkla ağrısız, palpabl, soliter nodüller olarak tespit edilirler. Hastalar ve klinisyenler bu nodülleri boynun rutin palpasyonu sırasında fark ederler. Tiroid ca ile ilişkili semptom ve bulgular aşağıdaki gibi özetlenebilir;</p>
<p>&#8211; Soliter nodül (özellikle &lt;30 yaş ve &gt;60 yaşta ortaya çıkmış olması),</p>
<p>&#8211; Erkek cinsiyet,</p>
<p>&#8211; Anlamlı boyut artışı,</p>
<p>&#8211; Nodülde hızlı büyüme (oldukça olumsuz bir bulgudur),</p>
<p>-Genellikle ağrısız (ani ortaya çıkan ağrı kisti içine kanama ve subakut tiroidit gibi benign durumlara işaret eder),</p>
<p>&#8211; Sert ve fikse nodüller (5).</p>
<p>*Tanı: Soliter nodüllü bir hastada kritik nokta malign ve benign hastaları ayırt edebilmektir. Çünkü hangi hastanın tedaviye ihtiyaç duyacağının ya da hangisinin takip edileceğinin kararı verilmelidir. Hikaye, fizik muayene, laboratuvar değerlendirme, boyun ultrasonografisi (US) ve biopsi hastanın değerlendirilmesinde temel basamaklardır. Diğer radyolojik görüntülemeler yardımcı yöntem olarak düşünülmelidir. Tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi (TİİAB) nodül değerlendirilmesinde en kritik basamaktır. Kolay, ucuz ve komplikasyon oranı düşük olması en önemli avantajlarındandır. TİİAB ile ilgili olarak tiroid nodülleri bölümünde ayrıntılı olarak bilgi verilmiştir. Preoperatif değerlendirme: TİİAB sonucu “Bethesda 2007” klasifikasyonuna göre malignite ile uyumlu veya kuşkulu, folliküler neoplazi için kuşkulu ya da Hurthle hücreli neoplazi için kuşkulu bulunan hastalarda operasyon önerilmelidir. TİİAB sonucu, önemi belirsiz atipi (ÖBA)/önemi belirsiz folliküler lezyon (ÖBFL) veya nondiagnostik olan hastalar üç ay sonra tekrar biyopsi ile değerlendirilmelidir. Tekrar biopsilerde hastaların % 50’sine tanı konur. Konulamayan hastalar nodül görüntüsüne göre takibe alınabilir ya da patolojik tanı amaçlı lobektomi düşünülebilir. Bu hastalarda direk operasyon endikasyonu yoktur (6). Papiller tiroid karsinomu (PTK) olan hastaların tanı anında ortalama % 20-50’sinde mikroskobik veya klinik servikal lenf nodu metastazı olduğu düşünülecek olursa, tüm hastalarda cerrahi öncesi metastatik servikal lenf nodlarını araştırmaya yönelik boyun US yapılması şarttır ve oldukça önemlidir. Lenf nodu tutulumunu preoperatif belirlemek, uygulanacak cerrahinin sınırlarını çizmede son derece önemlidir. Cerrahi şeklini değiştirecekse sonografik olarak şüpheli lenf nodları varlığında TİİAB ve/veya Tg yıkamalar yapılmalıdır. Preoperatif rutin serum Tg ölçümü önerilmez (7). Lokal yayılım, bası bulguları ya da mediastinal uzanım şüphesinde sınırların ve komşuluğun değerlendirilmesi açısından bilgisayarlı tomografi (BT) / manyetik rezonans görüntüleme (MRG) gerekebilir. BT için kontrast madde kullanımı, cerrahi sonrası radyoaktif iyot (RAI) tedavisinde bir gecikmeye (stunning effect) neden olur.</p>
<p>*Tedavi: Bu başlıkta tiroid ca’ların en önemli kısmını oluşturmaları nedeniyle ağırlıklı olarak diferansiye tiroid ca’lar ele alınacaktır. Papiller ve foliküler ca’lar, bazı biyolojik farklılıklarına rağmen genel olarak her evre için prognozları benzer olduğundan benzer şekilde tedavi edilirler. Medüller tiroid ca ve anaplastik ca (sıklıkla diferansiye tiroid ca’lardan gelişir) tedavisi ise farklılıklar göstermektedir.</p>
<p>Cerrahi: Diferansiye tiroid ca’ların primer tedavi şekli cerrahidir. Cerrahi tedavinin amacı, tümör dokusunun ve genellikle tiroid dokusunun tamamını çıkarmak, boyunda metastatik lenf nodu bırakmamak ve yumuşak doku invazyonu düşünülüyorsa cerrahi sınırda tümörlü doku bırakmamaktır (8). Cerrahinin tecrübeli cerrah tarafından yapılmış olması komplikasyon (hipoparatiroidi ve rekürren sinir hasarı) riskini azaltmakla kalmayıp, hastanın uzun dönemli prognozunda çok önemli olan ilk cerrahinin uygun şekilde yapılmış olmasına da katkıda bulunur. Cerrahi yaklaşımı belirleyen durumlar tümör boyutu, ekstratiroidal yayılım olup olmadığı, lenf adenopati (LAP) pozitifliği, yaş ve komorbidite varlığıdır. Hastanın tümör boyutu &lt; 1 cm, klinik olarak tespit edilebilmiş LAP ve ekstratiroidal yayılımı yok ise ve diğer risk faktörlerini barındırmıyorsa (çocukluk yaşta boyna radyoterapi (RT), güçlü tiroid ca öyküsü vb.) lobektomi tercih edilen yaklaşımdır. Tümör boyutu 4 cm veya daha büyük, ekstratiroidal yayılım, LAP veya uzak metastaz varlığı, boyuttan bağımsız olarak çocukluk yaşta ionize radyasyona maruziyet durumunda ise total tiroidektomi yapılmalıdır. Bunların arasındaki durumlarda ve multifokalite varlığında hasta odaklı olarak karar verilmektedir. Türkiye şartlarında hasta takibindeki sorunlar da cerrahi tedavi modalitesini etkilemektedir (5, 8).</p>
<p>Post-op dönem: Tiroid hormon replasmanı: Lobektomi yapılmış olan hastalar değil fakat total tiroidektomi geçirmiş olan tüm hastalarda cerrahi sonrası L-tiroksin (L-T4) replasmanı gerekir. Düşük riskli hastalarda ve orta-yüksek riskli olmasına rağmen rekombinant TSH ile tarama yapılması planlanmış olan hastalarda post operatif hemen replasmana başlanabilir. Hastalara verilen L-T4 dozu genel olarak 1,6-2 mcg/kg arasında değişmektedir. İhtiyaç hastanın risk durumuna yani TSH süpresyon ihtiyacı olup olmamasına, yaş ve komorbidite varlığına göre belirlenmektedir. Standart tedavi T4 preparatları ile yapılmasına rağmen radyoaktif taramaya hazırlanması planlanan hastalarda kısa yarılanma süresi nedeni ile T3 preparatı ile de geçici bir süre replasman yapılabilmektedir (8, 9).</p>
<p>Post-op risk değerlendirmesi: Hastanın post operatif dönemde değerlendirilmesi prognozunun belirlenmesi açısından oldukça önemlidir. Bu değerlendirme dinamik olarak yapılır ve post operatif erken ve geç dönemleri kapsamalıdır. İyi bir cerrahi sonrasında ve/veya RAI ile total tiroid ablasyonu gerçekleştiğinde, serum Tg konsantrasyonlarının 1-3 ay içerisinde ölçülemeyecek kadar düşük olması beklenir. Bu dönemde TSH’nın yeterli bir şekilde yükseldiğinin görülmesi cerrahi yeterlilik konusunda fikir sahibi olabilmemize yardımcı olur. Aynı zamanda Tg değerlerinin de makul bir seviyeye düşüp düşmediğinin kontrol edilebilmesine de izin vermektedir. Zira Tg değerlerinin yüksek kalması potansiyel olarak rezidü veya metastatik hastalık göstergesi olarak kabul edilir. TSH uyarısı altında Tg düzeylerinin ölçümünün duyarlılığı daha yüksektir. Belirlenebilmiş bir eşik değer olmamasına rağmen non-stimüle olarak, yani TSH yüksek olmaksızın da Tg değerlendirilebilmektedir. Tümörün boyutu, LAP ve metastaz varlığı kritelerine göre değerlendirme yapılan TNM sınıflandırması mortalite riskini verirken, Amerikan Tiroid Birliği (ATA) risk sınıflandırması rekürrens riskini öngördürmektedir. TEMD ATA risk sınıflandırmasını önermektedir. Bu risk sınıflandırması basitleştirilmiş haliyle aşağıdaki gibi temel olarak 3 kategoride ele alınabilir;</p>
<p>&#8211; Düşük risk (tiroide sınırlı),</p>
<p>&#8211; Orta risk (lokal metastaz, bazı histolojik tipler, ekstratiroidal mikroskobik invazyon, vasküler invazyon),</p>
<p>&#8211; Yüksek risk (gros ekstratiroidal invazyon, uzak metastaz, post-op uzak metastaz düşündüren Tg seviyesi, cerrahi sonrası geride gros doku kalması) (9).</p>
<p>Başlangıç risk değerlendirmesi sonrası tedavi planı: Post operatif tedavi planı hastanın rekürrens riskine ya da persistans durumuna göre belirlenir. Tedavi planı, tiroid hormon süpresif tedavisi ve RAI tedaviyi içermektedir (8, 9).</p>
<p>Tiroid hormon süpresyonu: Birçok hasta için gereklidir. L-T4 replasmanı eksik hormonu yerine koymak dışında tümörün rekürrens riskini azaltmak için de gerekli ve önemlidir. Süpresyon derecesi hastanın risk durumu arttıkça artar. Örneğin düşük riskli hasta grubunda, post-op dönemde Tg değerleri tespit edilemeyecek seviyelerde ise TSH’ın 0,5-2,0 mU/L arasında tutulması yeterli iken yüksek riskli hastalarda &lt; 0,1 mU/L seviyelerine çekilmelidir. Uzun dönemli tedavi planında hastanın yaşı, osteoporoz, atriyal fibrilasyon vb gibi yandaş durumlar da dikkate alınmalıdır. Bunun dışında hastanın risk durumunun değişmesi de TSH süpresyonunun artırılması veya azaltılmasını gerektirebilir (10, 11).</p>
<p>RAI tedavisi: Diferansiye tiroid kanserlerde tiroidektomi sonrası RAI verilmesi;</p>
<p>&#8211; Geride kalan normal tiroid dokusunun ablasyonu amaçlı (remnant ablasyon),</p>
<p>&#8211; Subklinik mikrometastatik hastalıkların tedavisinde adjuvan amaçlı,</p>
<p>&#8211; Klinik olarak görünen rezidü ve/veya metastatik hastalığın tedavisi amaçlı olarak verilebilmektedir.</p>
<p>Bu tedavi öncesinde hastanın TSH düzeyinin &gt; 30 mU/mL olması gerekir. Bu durum total ya da totale yakın tiroidektomi yapılan hastalarda, endojen hipotiroidi ya da endojen hipotiroidinin riskli olduğu hastalarda rekombinant human TSH (rhTSH) ile sağlanabilir. RAI tedavisinden 1-2 hafta önce düşük iyot içeren diyet uygulamasına geçilmelidir. Doğurgan yaştaki kadın hastalarda RAI tedavisi öncesinde β-hCG ölçümü ile gebelik mutlaka dışlanmalıdır. RAI tedavisi, L-T4 replasmanın da olduğu gibi hastanın rekürrens veya persistans riskine göre planlanmaktadır;</p>
<p>&#8211; Düşük riskli hastalarda, yani intratiroidal, &lt; 1cm’lik ve başka yüksek risk özelliğine sahip olmayan tümörlerde, multifokal ve klinik olarak önemsiz LAP pozitifliği varsa bile rutin olarak remnant ablasyonu düşünülmeyebilir.</p>
<p>&#8211; Orta riskli grupta, seçilmiş hastalarda, yani mikroskobik ekstratiroidal invazyon, vasküler invazyon yada agresif histolojik (tall cell, insular vb.) tipler tespit edilirse endikasyon doğmaktadır.</p>
<p>&#8211; Yüksek riskli tüm hastalarda rutin olarak RAI tedavisi planlanmaktadır. Bakiye doku ablasyonu amacıyla düşük riskli ve az sayıda risk faktörü taşıyan orta riskli hastalarda önerilen RAI dozu 30-50 mCi’dir. Rezidüel tümör varlığında ise önerilen dozlar 100-200 mCi’dir. Genellikle lenf nodu metastazı varlığında 150 mCi, organ metastazı varlığında 200 mCi dozlar seçilmektedir. Daha kötü prognoza sahip histopatolojik alt tiplerin varlığında ya da tiroid dışına invazyon/vasküler invazyon varlığında da &gt;100 mCi dozlar seçilebilir.</p>
<p>RAI tedavisine bağlı erken dönemde gelişebilecek komplikasyonlar, radyasyon tiroiditine ek olarak, tat duyusunda değişiklik ya da kayıp, sialadenit, radyasyon hastalığına bağlı bulantı, kusma olarak özetlenebilir. Hidrasyon, RAI verilmesinden 24 saat sonra tükürük sekresyonunu artıran limon suyu, sakız çiğneme, limonlu şeker kullanımı, konstipasyonun laksatif kullanımı ile engellenmesi en sık uygulanan korunma yöntemleridir (8, 9).</p>
<p>Takip planı: Hastaların cerrahi sonrası hormon replasmanı ve RAI tedavileri planlandıktan sonra, dinamik bir şekilde persistans ve rekürrens risklerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu takip sırasında;</p>
<p>&#8211; TSH,</p>
<p>&#8211; Tg, anti-Tg,</p>
<p>&#8211; Boyun US temel yöntemlerdir.</p>
<p>L-T4 dozunun ayarlanması gereken hastalarda 4-6 hf’lık kontroller gerekirken, özellikle ilk 1 yıl içinde 3-6 aylık periyotlarda Tg ve anti-Tg değerleri de bakılmalıdır. Tg değerlerinin yorumlanmasında TSH’nın süprese olup olmaması, beraberinde bakılan anti-Tg’nin yüksek olup olmaması, bakılan yöntemin Tg’yi hangi hassasiyette değerlendirebildiği önemlidir. Anti-Tg’nin yüksek olması durumunda Tg değerlerinin yorumlanması mümkün değildir. Anti-Tg değerlerinin yüksek olarak sebat etmesi veya sonradan yükselmesi persistans/rekürrense işaret edebilir. Tg’nin değerlendirildiği assay’lerin 0.05-0,1 ng/ml hassasiyetinde olması ve aynı laboratuvarın kullanılması tercih edilmelidir. Düşük riskli hastalarda stimüle Tg bakılması genel olarak gerekmezken, RAI tedavisi verilmiş orta/yüksek riskli hastalarda ihtiyaç olabilmektedir. Stimüle Tg’in en faydalı olduğu durum, süprese TSH altında undetecable Tg değerleri olan hastalarda tedavi cevabının mükemmel olup olmadığının gösterilmesidir. Lokalize edilemeyen hastalığa rağmen anormal Tg veya yükselen anti-Tg düzeylerinin olması, biyokimyasal yetersiz cevap olarak kabul edilir. Boyun US tiroidektomi sonrası takipte yapısal olarak nüks/persistans ve lokal metastazların (LAP varlığı) değerlendirilmesinde oldukça değerlidir. İlk 1 yıl içinde 6-12 aylık periyotlarda değerlendirme yapılmalıdır. Operatör bağımlı bir işlem olması ve anlık görüntü vermesi bu konuda deneyimli bir hekimi gerekli kılmaktadır. En önemli noktalardan birisi ise klinisyenle yakın temas halinde olunmasıdır. Ayrıca bu işleme yeterli zaman ayrılması takibin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için oldukça gereklidir. Tg ve anti-Tg pozitifliğinden bağımsız olarak yapısal ya da fonksiyonel hastalık olması, yapısal yetersiz cevap olarak kabul edilir. Tanısal I-131 tüm vücut taraması özellikle orta/yüksek riskli hastalarda hala önemini koruyan bir takip aracıdır. Metastatik olduğu düşünülen hastalarda, eğer I-131 tüm vücut taraması negatifse FDG-PET en kullanışlı tanı aracıdır. Tiroid ca’larda nüks en sık ilk 2 yıl içinde görülmesine rağmen bir dekat sonra bile mümkündür. O yüzden bu hastaların ömür boyu düzenli ve dikkatli bir şekilde takipleri oldukça önemlidir.</p>
<p><strong>Medüller Tiroid Karsinomu (MTC)</strong></p>
<p>Klinik özellikler: MTC bütün tiroid malignitelerinin % 5’ini oluşturur. Kadınlarda sıklık biraz daha fazladır. Parafoliküler C hücrelerden kaynaklanır. C hücreler nöral krest kökenlidir ve kalsitonin (Ct) salgılarlar. MTC’nin % 75’i sporadik, % 25’i familyaldir. Familyal vakalar multifokalite gösterirken sporadik vakalarda bu özelliğe pek rastlanmaz. Familyal formlar MEN2A, MEN2B, izole Familyal MTC (FMTC) formlarından oluşmaktadır. Familyal formlar otozomal dominant olarak kalıtılır. Familyal MTC ile kalıtılmış çocuklarda % 100 oranında MTC gelişir. MEN2A’da (Sipple sendrom), feokromasitoma (% 50) ve hiperparatirodizm (% 10-20) en yaygın bulgularken, MEN2B’de feokromasitoma (% 50), marfanoid habitus ve ganglionöromatozis görülmektedir. İzole FMTC ise sadece MTC’den oluşmaktadır. MEN2B’li hastalardaki MTC diğerlerine göre daha agresif seyretme ve çok daha erken yaşlarda ortaya çıkma eğilimindedir. Tanı: Sporadik vakalar, diğer tiroid kanserlerinde olduğu gibi tipik olarak ağrısız solid nodülle prezente olurlar. Öte yandan çevre dokulara invazyon varsa disfaji, ses kısıklığı gibi bulgularda ortaya çıkabilir. Genetik test: Genetik testler FMTC için temel tanı testini oluşturmaktadır. Her bir MTC sendromu için 10. kromozomda yer alan farklı RET protoonkogen mutasyonları tespit edilmiştir. Risk altındaki bireylerde hassasiyeti oldukça yüksek olan PCR yöntemiyle germline RET mutasyonları rutin olarak taranmalıdır. Özellikle MTC sendromlarından birine sahip ailelerin çocuklarında hem tedavi planı, hem de genetik danışmanlık açısından genetik test yapılması oldukça önemlidir. Sporadik vakalar da yeni gelişen germline mutasyon açısından genetik tarama testine tabi tutulmalıdır.  Laboratuvar: MTC’nin köken aldığı C hücrelerinden salgılanan Ct ölçümü tanı ve takipte oldukça değerlidir. MTC&#8217;nin seyrek görülen bir hastalık olması nedeniyle nodüllerin değerlendirilmesinde rutin olarak kullanımı oldukça tartışmalıdır. Bununla birlikte MTC tanısı olanlarda ve ailesel formların değerlendirilmesinde en temel parametrelerden birisidir. Ayrıca tekrarlayan biopsilerde önemi belirsiz atipi ve non-diagnostik sonucu alınanlarda da Ct bakılması faydalı olabilir. Ct, MTC&#8217;nin klinik olarak bulgu vermesinden çok daha önce plazmada belirmeye başlaması nedeniyle önceki dönemlerde ailesel formların tanısında kullanılmaktaydı. Oysa günümüzde genetik testler bu amaçla kullanıldığından, sadece genetik açıdan tanı konmuş kişilerin takibinde kullanılmaktadır. Bu tür vakalarda pentagastrin stimülasyon testi ile yapılan Ct ölçümü testi daha hassas hale getirmekle birlikte rutin olarak kullanılmamaktadır. Bunun dışında tedavi altındaki MTC&#8217;li vakalarda rezidü veya nüks açısından da oldukça değerli bir tümör belirteci olarak kullanım alanı bulmaktadır.</p>
<p>Patoloji: Patolojik olarak kalsifikasyon göstermesi ve kongo red boyama ile yeşil refle veren amioloid birikimi karakteristik özellikleridir. İmmünohistokimyasal olarak MTC’ye özel Ct ve karsinoemriyonik antijen (CEA) ile boyanma özelliği, diğer tiroid malignitelerinden ayrımını kolaylaştırmaktadır.</p>
<p>Tedavi: Hem sporadik, hem de familyal formlarda total tiroidektomi (Tx) ve anterior kompartmanda (level 6) lenf nodu diseksiyonu (LAP Dx) yapılmalıdır. MTC’li hastaların % 50’ sinde tanı anında LAP metastazı olduğu düşünülecek olursa, hem pre operatif, hem de operasyon sırasında hastalar LAP açısından dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir. Familyal formlarda, bilateral ve multifokalite olan vakalarda metastaz riski daha yüksektir. Eğer metastaz tespit edilecek olursa uni/bilateral boyun diseksiyonu eklenmelidir. MEN sendromlarında en önemli mortalite nedeni MTC olduğundan ve RET mutasyonu tespit edilen bireyler yaşamlarının ilk dekatında klinik hastalık geliştirdiklerinden dolayı bu kişilere profilaktik boyun Dx önerilmektedir. Cerrahi kabul etmeyen ailelerin çocukları yıllık olarak takip edilmeli, Ct pozitifliği tespit edilen vakalar opere edilmelidir.</p>
<p>Takip: Cerrahi sonrası hastalar Ct ve/veya CEA değerleri bakılarak takip edilmelidir. Yıllık olarak yapılan takiplerde, tümör markerlarında yükseklik tespit edilmesi, rezidü ya da rekürrens açısından anlamlı olarak kabul edilmelidir. Bu tür hastaların değerlendirilmelerinde lokal hastalık açısından boyun US öncelikli olarak tercih edilirken, uzak metastaz veya retroösefagial alan gibi US’nin yetersiz kalabileceği bölgeler BT/MRG ile değerlendirilir. Radyonüklid çalışmalar ya da Ct ölçümü için selektif arteriyel venöz kateterizasyon kullanılabilecek diğer yöntemlerdir. MTC’nin iyot tutmaması nedeniyle, inoperabl nüks veya rezidüsü olan hastalarda RAI’nin tedavide yeri yoktur. Radyoterapi bu tür durumlarda, özellikle boyundaki lokal durumlarda adjuvan tedavi olarak kontrolü sağlamada faydalı olabilir. Metastatik MTC’nin tedavisinde kemoterapi (KT) en önemli tedavi alternatifi olmasına rağmen relatif olarak KT’ye insensitiftirler. Son dönemde tirozin kinaz inhibitörleri de tedavide yer bulmaya başlamıştır.</p>
<p>Prognoz: Genel olarak hastaların prognozları diferansiye tiroid ca’lara göre kötüdür. 10 yıllık sağ kalım % 65 civarındadır. Genç yaş, küçük tümör boyutu, düşük evre ve ilk rezeksiyonun yeterlilik oranı sağ kalımı belirleyen en önemli faktörlerdendir. MEN2B, MEN2A’ya göre daha kötü prognoza sahip olmasına rağmen, erken tanı ve tedavi seçenekleri nedeniyle hastalığın prognozu günümüzde daha iyi seyretmektedir (12, 13).</p>
<p><strong> Anaplastik Tiroid Karsinomu</strong></p>
<p>Klinik özellikler: Tüm tiroid ca’ların yaklaşık % 1,6’sını oluşturan anaplastik ca, en seyrek görülen tiroid karsinomlarından birisidir. Bununla birlikte, tiroid ca’lar içinde en agresif biyolojik davranışa ve genel olarak tüm kanserler içinde en kötü sağ kalım oranlarından birine sahiptir. Diferansiye tiroid ca’larda olduğu gibi kadın cinsiyet daha fazla etkilenir (oran 2-3:1). Diğer tiroid ca’lardan daha geç, tipik olarak 6.-7. dekatta ortaya çıkar (14). Diferansiye tiroid ca’ların aksine anaplastik ca’lar hızlı büyüyen kitle ile prezente olurlar. Hastalar genel olarak lokal invazyona bağlı semptomlar ile başvururlar. Başvuru sırasında hastaların yaklaşık % 50’sinde trakea ve rekürren laringeal sinir tutulumuna bağlı ses kısıklığı ve nefes darlığı mevcuttur.</p>
<p>Fizik muayenede tiroid muayenesinde sıklıkla 5 cm’den daha büyük, sert kitle (ler) tespit edilir. Hastaların % 30 kadarında vokal kord paralizisi, % 40 kadarında servikal metastaz tespit edilir. Tanı anında en az % 50’sinde uzak metastaz mevcuttur. Kemik, akciğer ve beyin en sık metastaz alanlarıdır. Patolojik incelemede eş zamanlı izlenen diferansiye tiroid ca odakları, anaplastik ca’nın öncesinde var olan bir diferansiye tiroid ca odağından köken aldığına inanılmasına neden olmaktadır.</p>
<p>Tedavi: Progresyon hızlıdır. Hastaların önemli bir kısmı tüm tedavi seçeneklerine rağmen lokal hava yolu obstrüksiyonu ve pulmoner metastazlara bağlı kaybedilir. Eğer hastanın genel durumu ve hastalığın yaygınlık derecesi izin verirse total/subtotal tiroidektomi ve servikal metastazlar için boyun Dx yapılır. Kötü prognoz oluşturduğundan trakeal ya da larengeal rezeksiyon genellikle yapılmaz. Fakat trakeal invazyona bağlı obstrüksiyon olan vakalarda trakeotomi ihtiyacı oluşur. RT lokal kontrol sağlanmasında etkilidir. Post operatif dönemde adjuvan olarak veya operasyona uygun olmayan vakalarda primer tedavi olarak uygulanır. Kemoterapi daha çok palyasyon amaçlıdır ve sıklıkla RT ile birlikte verilir (15).</p>
<p><strong>Kaynaklar:</strong></p>
<p>1. Turner HE, Wass JA. Oxford Handbook of Endocrinology and Diabetes. second edition. 2009: 70-1.</p>
<p>2. Tiroid kanserleri ve diğer tümörleri. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, Tiroid Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu. 2020; 163-213.</p>
<p>3. Weir HK, Thompson TD, Soman A, Møller B, Leadbetter S. The past, present, and future of cancer incidence in the United States: 1975 through 2020. Cancer. 2015; 121(11): 1827-37.</p>
<p>4. Belfiore A, La Rosa GL, La Porta GA, et al. Cancer risk in patients with cold thyroid nodules: relevance of iodine intake, sex, age, and multinodularity. Am J Med. 1992; 93(4): 363-9.</p>
<p>5. Medscape Thyroid Cancer. https://emedicine.medscape.com/ article/851968-overview.</p>
<p>6. Gharib H, Goellner JR. Fine-needle aspiration biopsy of the thyroid: an appraisal. Ann Intern Med. 1993; 118(4): 282-9.</p>
<p>7. Yeh MW, Bauer AJ, Bernet VA, et al. American thyroid association statement on preoperative imaging for thyroid cancer surgery. Thyroid 2015; 25(1): 3-14.</p>
<p>8. Haugen BR, Alexander EK, Bible KC, et al. American Thyroid Association Management Guidelines for Adult Patients with Thyroid Nodules and Differentiated Thyroid Cancer: The American Thyroid Association Guidelines Task Force on Thyroid Nodules and Differentiated Thyroid Cancer. Thyroid 2016; 26 (1): 1-133.</p>
<p>9. Differentiated thyroid cancer: Overview of management. UpToDate.</p>
<p>10. Pujol P, Daures JP, Nsakala N, et al. Degree of thyrotropin suppression as a prognostic determinant in differentiated thyroid cancer. J Clin Endocrinol Metab 1996; 81: 4318-23.</p>
<p>11. Cooper DS, Specker B, Ho M, et al. Thyrotropin suppression and disease progression in patients with differentiated thyroid cancer: results from the National Thyroid Cancer Treatment Cooperative Registry. Thyroid 1998; 8: 737-44.</p>
<p>12. Wells SA Jr, Asa SL, Dralle H, et al. Revised American Thyroid Association guidelines for the management of medullary thyroid carcinoma. Thyroid. 2015; 25 (6): 567-610.</p>
<p>13. American Thyroid Association Guidelines Task Force, Kloos RT, Eng C, et al. Medullary thyroid cancer: management guidelines of the American Thyroid Association. Thyroid. 2009; 19 (6): 565-612.</p>
<p>14. Ain KB. Anaplastic thyroid carcinoma: behavior, biology, and therapeutic approaches. Thyroid. 1998; 8(8): 715-26.</p>
<p>15. Smallridge RC, Ain KB, Asa SL, et al. American Thyroid Association guidelines for management of patients with anaplastic thyroid cancer. Thyroid. 2012; 22 (11): 1104-39</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
